Tom Rob Smith „System”

Tom Rob Smith „System”


Recenzował: Damian Drabik

„System” to literacki debiut mało znanego w Polsce autora Toma Roba Smitha. Powieść pierwszy raz ukazała się w naszym kraju pod tytułem „Ofiara 44”. Fabuła przedstawia obraz powojennego stalinowskiego ZSRR, gdzie przemoc i terror wobec własnych obywateli są na porządku dziennym. Władza i służby bezpieczeństwa wyznają zasadę ufaj i kontroluj, co w praktyce przekłada się na – nie ufaj nikomu, wszyscy są podejrzani. Polityka ta doprowadza do sytuacji, w której ludzie podchodzą do siebie wzajemnie z paranoją, wszędzie węsząc spiski i dookoła widząc kapusiów oraz zdrajców. Państwo jednak rozsiewa utopijną wizję, wmawiając całemu społeczeństwu, że zbrodnia w tym cudownym kraju nie istnieje. Każdy, kto twierdzi inaczej, jest zdrajcą dążącym do destabilizacji Związku..

Wątek morderstw staję się zatem głównym elementem tej niecodziennej powieści, choć nie jedynym. Autor porusza się pomiędzy różnymi tematami, które wzajemnie się uzupełniają, serwując czytelnikom rewelacyjny klimat i oddając brutalny świat, który istniał naprawdę, a którego normalnie nie bylibyśmy w stanie sobie wyobrazić. Główny bohater Demidow jest właśnie jednym z ludzi władzy, mającym za zadanie utrzymywać ten wyimaginowany ład i porządek. Choć mężczyzna zdaje sobie sprawę, że nie zawsze ludzie są winni, to jednak ślepo wykonuje rozkazy, gdyż wierzy w państwo i jego idee. Wszystko zaczyna się jednak zmieniać, gdy znalezione zostają na torach zwłoki dziecka jednego z jego podkomendnych, a zarazem przyjaciela. Demidow dostaje rozkaz przekonania rodziców, aby uznali to za tragiczny wypadek. Tak jak ze wszystkich obowiązków wobec socjalistycznej ojczyzny, również z tego Demidow wywiązuje się bez zarzutu. Kiedy jednak w makabryczny sposób giną kolejne dzieci, jego wiara w nieomylność partii zostaje zachwiana, a on sam uznany za zdrajcę i wywrotowca.

„System” nie jest zwyczajnym kryminałem skupiającym się jedynie na morderstwach i znalezieniu sprawcy. Jest to powieść wielowymiarowa pozwalająca czytelnikowi przenieść się do tamtych czasów i ujrzeć najistotniejsze elementy, jakie odgrywały główną rolę w centrum komunistycznego państwa. Jest to połączenie powieści historycznej, trzymającego w napięciu kryminału, mrocznego thrillera i chwytającego za serce dramatu. Autor perfekcyjnie prowadzi narrację, regularnie zaskakując czytelnika. Kreuje bardzo wyrazistych bohaterów, z którymi można się identyfikować. Oczywiście nie zawsze można się z nimi zgadzać, a nawet często czytelnik będzie w opozycji do podejmowanych przez nich wyborów. Ciężko jest jednak przejść obok nich obojętnie. Odbiorca w wielu przypadkach zastanawia się, jak sam postąpiłby w podobnej sytuacji. I to jest najpiękniejsze w tej powieści. Potrafi angażować bez reszty i z pewnością podzielić czytelników.

Rozczarować może jedynie samo zakończenie. Na pewno zaskoczy wielu, ale niestety pozostawia lekki niedosyt. Odstaje nieco od całości, choć na usprawiedliwienie autora trzeba powiedzieć, że jest to okres zmian politycznych, po której następuje lekka odwilż wobec całego społeczeństwa. Zastanawiać może także szybka zmiana poglądów bohatera, jednak zaznaczyć trzeba, że w tym przypadku autor podpiera to bardzo mocnym faktami i wieloma wydarzeniami, które ostatecznie skutkują zmianą nastawienia Demidowa do państwa.

„System” jest jedną z tych powieści, którą każdy powinien przeczytać. Aby określić ją jednym słowem, trzeba napisać – genialna! Autor zachwyca merytorycznym przygotowaniem, realizmem i prostym językiem, co sprawia, że książkę natychmiastowo pochłonie każdy. Autor oferuje czytelnikowi niebanalną historię, dojrzałą a zarazem wstrząsającą i przerażającą. Polecam.

Korekta: Katarzyna Tatomir

tytuł oryginału: CHILD 44system
literatura anglojęzyczna
tłumaczenie: Łukasz Praski
liczba stron: 464
ISBN: 978-83-7885-995-6
oprawa: miękka ze skrzydełkami
data wydania: 8 kwietnia 2015

Loading Facebook Comments ...
Zostaw odpowiedź

Facebook

%d bloggers like this: