Tadeusz Matraszek, „Tajny rozkaz”

Tadeusz Matraszek, „Tajny rozkaz”


Recenzowała: Magdalena Mińko

 

Antek Polanowski jest typowym nastolatkiem, który stara się przetrwać w szkolnej ławce do dzwonka, by potem jak najszybciej znaleźć się w domu i pograć na konsoli. Nigdy za bardzo nie interesował się historią. Jedyne wyobrażenie na temat wojny, jakie posiada, pochodzi z gier komputerowych i urywków filmów dokumentalnych, które ogląda jego ojciec. Kiedy w szkole klasa VI C ma zorganizować przedstawienie upamiętniające powstanie wielkopolskie, w Antku rodzi się bunt. Podobnie jak wielu jego rówieśników, nie rozumie wagi wydarzeń, do których doszło w ich miejscowości blisko wiek wcześniej. Szkolne przedstawienie zaczyna przypominać farsę. Prymusi mają okazję, by wykazać się przed nauczycielami znajomością tematu i robią to przez bezrefleksyjne przytaczanie dat i nazwisk. Chłopcy przebrani w niemieckie mundury bawią się karabinami i wykrzykują komendy zasłyszane w filmach, z rozbawieniem dokuczając przy tym pozostałym kolegom. Ubrania i broń powstańców wydają się szare i nieciekawe, a sam Antek odgrywający polskiego  żołnierza, który „krzyczał jakieś dziwne (…) dość głupie zdanie i umierał”,  boi się kompromitacji przed całą szkołą. By poprawić chłopcu nastrój i nieco zainteresować go tematem, ojciec pokazuje Antkowi stary rodzinny album ze zdjęciami pradziadka  w powstańczym mundurze. Gdy chłopiec zasypia, nie spodziewa się, że następnego ranka obudzi się już w zupełnie innej epoce, gdzie przeżyje przygodę swojego życia.

We śnie, czytelnik wraz z Antkiem przenosi się do Chodzieży z czasów, gdy miasto znajdowało się jeszcze pod zaborem Rzeszy Niemieckiej. Przemierza ulice, zaułki i porównuje, jak na przestrzeni lat zmienił się wygląd miasta i jego mieszkańcy. Jednak prawdziwa przygoda chłopca rozpoczyna się, gdy posądzony o szpiegostwo, trafia na miejscowy posterunek. Tam podsłuchuje rozmowę dwóch oficerów i poznaje tytułowy „tajny rozkaz”. Antek postanawia odnaleźć polskich partyzantów i przekazać im informacje, które mogą mieć kluczowe znaczenie dla powodzenia akcji. Odkrywa w sobie pokłady odwagi i determinacji, o które nigdy by siebie nie podejrzewał, dołącza do żołnierzy i ramię w ramię z dorosłymi postanawia walczyć o to, by za kilkadziesiąt lat inne dzieci mogły w wolnej Polsce, uczyć się ojczystego języka i żyć w sposób, jaki same wybiorą, a nie który zostanie im narzucony.

Tadeusz Matraszek, z wykształcenia historyk i pracownik Chodzierskiej Biblioteki Publicznej, w „Tajnym rozkazie” podjął się niełatwego wyzwania. Postanowił odtworzyć obraz świata sprzed kilkudziesięciu lat oraz zainteresować nim  młodego czytelnika, który jak wiadomo, w dobie multimedialnych rozrywek, nie należy do najłatwiejszego odbiorcy. W tym celu autor wykorzystuje wątek fantastyczny, co pozwala mu opisać postaci oraz miejsca językiem zrozumiałym dla współczesnego czytelnika i znaleźć stosowne porównania między oboma światami.

Fabuła w znacznym stopniu została zdominowana przez wątek przygodowy, w który wplecione zostały istotne pytania o to, czym były dawniej, a jakim jawią się dziś kwestie honoru, odwagi i odpowiedzialności.  Autor nie posługuje się nimi tylko jako hasłami, ale stara się wyjaśnić ich znaczenie.

Historię opisaną w książce uzupełniają ilustracje autorstwa Dominiki Maziejuk. Grafiki nieco nawiązujące stylem do dawnych ilustracji, przede wszystkim pozwalają lepiej wyobrazić sobie miejsca przywoływane przez autora, takie jak synagoga czy dworzec, niejednokrotnie znane już tylko z archiwalnych fotografii.

„Tajnemu rozkazowi” daleko do opracowania historycznego, które na postawie informacji wydawniczych, spodziewałam się otrzymać.  Nawet jeśli część wydarzeń w nim opisanych prawdopodobnie nie mogłaby się wydarzyć, w żaden sposób nie ujmuje to powagi  poruszanych w powieści tematów. Książka jest skierowana przede wszystkim do młodzieży, jednak sądzę, że mogliby po nią sięgnąć również rodzice nieco młodszych dzieci, by w łatwy i przystępny sposób pomóc im zrozumieć czym jest lokalny patriotyzm oraz jak wielkie znaczenie dla całego kraju mogą mieć wyzwania podejmowane nawet przez jego najmniejszych obywateli.

Korekta: Urszula Pituratajny-rozkaz-qfant

  • Tytuł: Tajny Rozkaz
  • Autor: Tadeusz Matraszek
  • Ilustracje: Dominika Maziejuk
  • Wydawnictwo: Miejska Biblioteka Publiczna w Chodzieży
  • Stron: 115
  • Rok wydania: 2013
  • ISBN: 978-83-917837-8-8

 

Loading Facebook Comments ...
Zostaw odpowiedź

Facebook

%d bloggers like this: