Peter Ackroyd „Charlie Chaplin”

Peter Ackroyd „Charlie Chaplin”


Recenzował: Damian Drabik

Wydawnictwo Zysk i S-ka oddało w nasze ręce interesującą biografię najsłynniejszego aktora kina niemego – Charlesa Chaplina. Książka Petera Ackroyda to bardzo szczegółowy opis życia i twórczości tego brytyjskiego biedaka, który podbił Hollywood i cały świat. Autor w oparciu o liczne wypowiedzi bliskich i znajomych Chaplina, a także odnosząc się do innych biografii artysty, tworzy przejmującą i wyjątkowo smutną opowieść, która rzadko kiedy wywoła na naszych twarzach uśmiech podobny do tego, jaki towarzyszy nam w czasie oglądania filmów Chaplina.

Znany przede wszystkim jako mały facecik w meloniku, tak zwany „tramp” (włóczęga), w charakterystycznych zbyt dużych ubraniach i butach, z laseczką w dłoni. W czasach swojej świetności rozbawiał widzów do łez, ale do dzisiaj pozostaje prawdziwą ikoną popkultury. Występując w ponad 80 filmach, podbił serca widzów na całym świecie od Ameryki, przez Afrykę, po Japonię. Posiadając ogromny talent do naśladowania innych, obdarzony niezrównaną sprawnością oraz niebywale plastyczną twarzą, zachwycał pantomimicznymi popisami.

Ackroyd szczegółowo opisuje każdy jego film, obserwując z bliska jego początki, rozwój kariery, okres świetności oraz nieuniknione porażki. Nie brakuje tu ciekawych anegdot, opowieści o związkach z innymi aktorami (m.in. Polą Negri) czy opisów rozwoju Hollywood. Przede wszystkim jest to jednak książka o życiu Chaplina. O jego narodzinach, porzuceniu przez ojca, szaleństwie oraz rozwiązłości matki, dorastaniu w biedzie na ulicach Londynu, problemach, alkoholizmie, paranoi, niestałości psychicznej, niepohamowanej seksualności, zdradach, nienawiści. Genialny aktor i reżyser, jakim był Chaplin, jawi się tutaj jako osoba smutna i samotna, pragnąca miłości, lecz nie potrafiąca dać jej w zamian. Jak pisze Ackroyd – ekranowy Charlie był niczym alter ego Charlesa, przekuwał wszystkie jego traumatyczne doświadczenia na gagi i farsę, zamieniając troski w uśmiech. W rzeczywistości był jednak człowiekiem pełnym pogardy i egoizmu, uważającym się za najważniejszą postać na świecie. Na planie dominował i nie pozwalał na jakikolwiek przejaw indywidualności u innych aktorów.

Mam do biografii Ackroyda tylko jeden zarzut. Mianowicie w dużej mierze skupił się na negatywnej stronie życia oraz twórczości Charlesa Chaplina. Owszem, odtworzył intrygującą historię, pełną ciekawostek i anegdot, od której wręcz nie można się oderwać, niemniej po przeczytaniu tej książki postać Chaplina, wizjonera, „który przez jakiś czas był najsłynniejszym człowiekiem na świecie”, już nigdy nie będzie prezentować się tak samo. Odtąd tramp nie obejdzie się już bez skazy, a oglądanie kolejnych genialnych komedii z jego udziałem nie obejdzie się bez spojrzenia przez pryzmat książki Ackroyda. Autor, niejako w odpowiedzi na z kolei zbyt wyidealizowaną autobiografię Chaplina, oddał wizerunek bohatera z zaskakującą dbałością o to, by nie pominąć nawet jednego skandalu, negatywnej wypowiedzi na jego temat czy osobistego problemu. Trudno oprzeć się wrażeniu, że więcej w tej biografii ciągłego podkreślania jak zagubionym, nie panującym nad sobą i chociażby nad swoją seksualnością, człowiekiem był Chaplin, aniżeli pochwały jego wybitnej twórczości.

Nie chcę oczywiście stwierdzić, że Ackroyd napisał biografię jednostronną. Stara się być w niej jak najbardziej obiektywny, a przytaczając kolejne skandale Brytyjczyka, niejednokrotnie broni go, wskazując także na niekoniecznie godne pochwały czyny innych osób zamieszanych w te kontrowersje – chociażby fakt, że jedna z jego żon, Lita Grey, za namową matki wykorzystała ciążę, by zmusić Chaplina do ślubu, mimo że faktycznie go nie kochała. Uważam jednak, że Ackroydowi zwyczajnie zabrakło odpowiedniego wyważenia pomiędzy opisem błyskotliwej i niezwykłej kariery aktorskiej Chaplina, a wspomnieniem jego kolejnych występków. W rezultacie widoczny jest olbrzymi kontrast, który ostatecznie z pewnością był zamierzony. W końcu na okładce książki nie bez powodu napisano o twórcy „Brzdąca” – Wielki artysta, mały tyran.

Korekta: Katarzyna Tatomir

data wydania: 6 lipca 2015charlie-qfant
ISBN: 9788377856987
liczba stron: 304
kategoria: biografia/autobiografia/pamiętnik
język: polski

Loading Facebook Comments ...
Zostaw odpowiedź

Facebook

%d bloggers like this: