Kurt Vonnegut, „Matka noc”

Kurt Vonnegut, „Matka noc”


Autor: Nelliusz Frącek

Któż z nas nie słyszał o Ministerstwie Oświecenia Publicznego i Propagandy, a także Josephie Goebbelsie, który niezmordowanie stał za jego sterami? Z pewnością każdy jest świadomy tego, jak wielką krzywdę Trzecia Rzesza wyrządziła Żydom. Kurt Vonnegut, mistrz czarnego humoru, w „Matce nocy” powraca do tematu wojny oraz nazizmu. Pamiętacie naloty dywanowe na Drezno i legendarną „Rzeźnię numer pięć”? Powieść ta raz na zawsze weszła do kanonu klasyki literatury, a na mnie wywarła olbrzymie wrażenie. Całkiem niedawno dostałem w swoje ręce „Matkę noc” i miałem nadzieję na to, że ponownie zostanę wstrząśnięty przez dzieło Vonneguta. Jakie są moje wrażenia po lekturze?

Howard W. Campbell Jr w czasie wojny był jednym a najefektywniejszych amerykańskich speców do spraw propagandy w ministerstwie Goebbelsa. W swoich audycjach radiowych szerzył narodowy socjalizm oraz antysemityzm, ale jednocześnie, jako szpieg Stanów Zjednoczonych, przemycał w nich ważne informacje wywiadowcze. Po wojnie, w oczekiwaniu na proces, Campbell postanawia spisać swoje wyznania. Mężczyzna nie jest w stanie udowodnić niewinności oraz tego, że był amerykańskim agentem. I tutaj pojawia się pytanie: czy Campbell jest rzeczywiście winny zarzucanych mu zbrodni?

Vonnegut w swoich powieściach tworzy prawdziwe galerie osobowości. Są to bohaterowie oryginalni, na swój sposób zabawni oraz intrygujący. I w ten sposób na kartach „Matki...” odnajdziemy wojenne bestie, łgarzy, skrajnych rasistów, szpiegów, jak i bohaterów narodowych. Vonnegut stworzył pełnokrwiste postacie, a także z rzadko spotykaną lekkością zarysował ich portrety psychologiczne oraz wewnętrzne motywacje. Najciekawszą z nich jest oczywiście Campbell, dramatopisarz określający siebie jako nazistę z reputacji, a bezpaństwowca z przekonania. Powojenne losy Campbella kręcą się wokół rosyjskiego szpiega oraz antysemickiego ugrupowania chrześcijan. Campbell jest uważany za jednego z największych zbrodniarzy wojennych, na którym zemsty pragnie sam Izrael. Vonnegut puentuje tę sytuację słowami o tym, że jesteśmy tym, kogo udajemy, i dlatego musimy bardzo uważać, na kogo się kreujemy.

Vonnegut kojarzony jest przede wszystkim z czarnym, ciętym humorem i charakterystycznym, niezwykle oszczędnym stylem. Język, jakim operuje autor, jest barwny, a zarazem zdawkowy. Powieść czyta się w bardzo dobrym tempie, a czytelnik nie odczuwa nawet przez chwilę znużenia. Główną bronią Vonneguta jest ironia oraz przypadek, który sprawia, że losy bohaterów stają się nieprzewidywalne. W „Matce nocy” odnajdziemy wiele prawd o życiu człowieka, które poszerzą nasze horyzonty światopoglądowe.

Każda kolejna książka Vonneguta to niezapomniana oraz wartościowa przygoda. Podczas lektury czytelnik świetnie się bawi, a zarazem zadaje sobie trudne pytania na temat człowieczeństwa. Autor, niestety już nieżyjący, posiadał rzadki dar mówienia o rzeczach trudnych z dozą lekkości i świeżości. „Matka noc” nie jest bynajmniej kolejną opowieścią o uciśnionych, ale próbą zagłębienia się w ludzką naturę. Vonnegut przedefiniowuje zło oraz postrzegany przez nas świat, jak i ludzką podatność na myślenie stereotypami.

Mając w pamięci „Rzeźnię numer pięć” muszę przyznać, że „Matka noc” zdeklasowała dzieło o największej masakrze w historii Europy. Powieść Vonneguta to niewątpliwie przedziwna epopeja wojenna oraz portret spustoszeń, jakie w ludzkich umysłach dokonała Trzecia Rzesza, a także wojenna rzeczywistość. To również historia o tym, że pozory mylą. Polecam „Matkę...” wszystkim miłośnikom ambitnej literatury oraz groteski. Naprawdę warto!

 

Korekta: Iga Pączek

Autor: Matka nocmatka_noc_qfant

Tytuł: Kurt Vonnegut

Data wydania: 22 marca 2013

Wydawnictwo: Albatros – Andrzej Kuryłowicz

Pozostałe dane: tytuł oryginału: MOTHER NIGHT

tłumaczenie: Lech Jęczmyk

liczba stron: 272

ISBN: 978-83-7659-851-2

oprawa: twarda

Loading Facebook Comments ...
Zostaw odpowiedź

Facebook

%d bloggers like this: