Cordwainer Smith „Drugie odkrycie ludzkości”, „Norstrilia”

Cordwainer Smith „Drugie odkrycie ludzkości”, „Norstrilia”


Recenzował: Damian Drabik

Cordwainer Smith (właść. Paul Myron Anthony Linebarger) to niesłusznie zapomniany autor literatury science fiction, którego nagła śmierć w wyniku ataku serca stanowiła niewątpliwą stratę dla gatunku. Był autorem zaledwie jednej powieści SF „Norstrilia”, a także wielu opowiadań osadzonych w uniwersum, które dotychczas ukazywały się w Polsce jedynie w antologiach. Wydawnictwo Mag zaprezentowało w tym roku zebrane w jednym tomie najważniejsze utwory autora wraz z tłumaczeniem powieści. Tym samym twórczość Smitha po raz pierwszy ma szansę trafić w Polsce do szerszego grona odbiorców.

Opowiadania ze zbioru „Drugie odkrycie ludzkości” nie są ze sobą powiązane fabularnie i rozgrywają się na różnych płaszczyznach czasowych. Poszczególne utwory dzielą niekiedy tysiące lat. Akcja każdego z tekstów rozgrywa się w świecie Instrumentalności, centralnego rządu ludzkości, który sprawuje władzę nad planetami. Jedna po drugiej te krótkie historie rozwijają świat przedstawiony, mówiąc nam coraz więcej o niezwykłej wizji przyszłości wykreowanej z rozmachem przez Smitha.

A jest to wizja, w której przerażające stwory czają się w głębokiej otchłani kosmosu, gigantyczne owce pozwalają zdobyć bogactwo, człowiek ramię w ramię z kotem stawia czoła zagrożeniom wynikającym z podróży międzygwiezdnych, odważni kapitanowie odbywają loty trwające dziesięciolecia, a organizmy zwierząt pozwalają hodować rasę podludzi. Smith tworzy barwne opowieści, przesycone humorem, niekiedy ironią, a nawet surrealizmem. Płynnie przechodzi od tekstów o strukturze legendarnej czy utworów, które nawet w świecie Instrumentalności – gdzie wszystko może się wydarzyć – zdają się być niczym więcej jak baśnią, którą raczy się małe dzieci, do opowieści podszytych dramatem i grozą.

Lektura twórczości Smitha nie należy do najprostszych. Próżno szukać tutaj jakiegoś wprowadzenia do świata czy bohaterów w postaci przewodników, którzy przeprowadziliby czytelnika za rękę. Początkowo każdy utwór zdaje się wyrwany z kontekstu. Potrzeba czasu, by odnaleźć się w każdym z opowiadań i zrozumieć zmiany, jakie zaszły w świecie przedstawionym od czasów, w których rozgrywała się poprzednia przeczytana opowieść. Zimny i skupiający się bardziej na kwestiach technicznych aniżeli przekazywaniu emocji język autora nie ułatwia przyswajania fabuły. Okazuje się jednak, że poszczególne opowiadania są ze sobą bardziej powiązane niż to się pozornie wydaje, a wraz z kolejnymi przerzuconymi stronami coraz łatwiej zadomowić się w tym świecie.

Smith poszukuje istoty człowieczeństwa, poruszając to zagadnienie od różnych stron, przywołując koncepcję postaci, które są jedynie wytworem projekcji umysłów innych bohaterów, opisując kwestię podludzi czy wzbudzając wyrzuty sumienia u kogoś, kto z reguły nie ma prawa do żadnych ludzkich odruchów. Wszystko to jednak pisane jest z dystansem, z groteskowym zabarwieniem, z którego wynika na przykład uczucie, jakim bohater darzy… kotkę. Pod powierzchnią tej niesamowitości kryje się jednak głęboka fascynacja przyszłością, kosmosem i człowiekiem, którą Smith wyjawia w każdym ze swoich tekstów.

Powieść „Nostrilia” i zbiór „Drugie odkrycie ludzkości” to oryginalnie napisane historie science fiction zaskakujące konceptami i wyjątkowym, choć w dużej mierze zmechanizowanym stylem autora. Stylem chłodnym i beznamiętnym, współgrającym z charakterem świata przedstawionego. To historie fascynujące i dziwne, surrealistyczne, humorystyczne i straszne. Zakręcone wizje przyszłości przedstawione są w taki sposób, że czytelnik zaczyna zdawać sobie sprawę z zupełnie nowych obszarów swojej wyobraźni. Trudny język Smitha sprawia jednak, że jest to lektura wymagająca sporo cierpliwości i z pewnością nie każdemu przypadnie do gustu.

Korekta: Katarzyna Tatomir

Autor: Cordwainer Smith     drugie-odkrycie-ludzkosci-norstrilia-qfant

Tytuł oryginału: The Rediscovery of Man. Norstrilia

Seria: Artefakty

ISBN: 978-83-7480-551-3

Tłumaczenie: Wojciech Próchniewicz

Oprawa: twarda

Format: książka

Ilość stron: 648

Rok wydania: 15 lipca 2015

Loading Facebook Comments ...
Zostaw odpowiedź

Facebook

%d bloggers like this: