Boel Westin „Tove Jansson. Mama Muminków.”

Boel Westin „Tove Jansson. Mama Muminków.”


Autor: Maryla Kowalska

1. „Kometa nad Doliną Muminków”

Wiele osób wspomina serię o grubiutkich trollach jako jeden z najjaśniejszych punktów swojego dzieciństwa, czy to myśląc o serii książek, czy o anime oglądanych w porze dobranocki. Jedno i drugie przypominało trochę kometę: na chwilę oderwało dzieci od rzeczywistości i ukazało im coś pięknego, dzięki czemu późniejsze oczekiwania wobec literatury dziecięcej stały się naprawdę wysokie. Prawdą jest, że niewiele książek może dorównać „Muminkom” zarówno pod względem miłości, jaką książka obdarzana jest przez fanów, jak i wartości literackiej opowiastek.

2. „Autoportret w futrzanej czapce”

Większość osób nie zdaje sobie sprawy z faktu, iż Tove Jansson była w pierwszej kolejności malarką. Pierwszą szkołą był dla niej dom rodziców, którzy odważnie wyłamali się z rutyny zwykłych rodzin i stworzyli jedną z komórek bohemy. Ojciec – rzeźbiarz i matka – ilustratorka od samego początku wspierali plany Tove, a także jej braci, więc wkrótce cała trójka stała się znana w kręgach artystycznych. Dzięki takiemu pochodzeniu czytelnik może uświadomić sobie, jak wiele sztuk wizualnych miało wpływ na „Muminki” i Tove jako ich autorkę. Można zobaczyć wyraźnie, że sympatyczne trolle nie powstały pod wpływem impulsu, ale rozwijały się od pojedynczych idei, zaszczepionych w pisarce już w dzieciństwie. Jednak przede wszystkim, dzięki prezentacji malarskiej strony życia autorki czytelnik ma szansę dostrzec, jak bardzo świadomą artystką była Tove Jansson. Przez całe życie stworzyła dziesiątki autoportretów, zarówno malarskich, jak i literackich. Można odnaleźć jej twarz (lub osobowość) w karykaturach, ilustracjach, na obrazach, ale przede wszystkim w licznych szkicach literackich, powieściach i wreszcie – w „Muminkach”. Pisarka poświęcała samej sobie ogromnie dużo uwagi, ale nie sposób znaleźć w jej biografii ani szczypty egotyzmu. Wszystko dzieje się w kontekście sztuki i przemyśleń nad nią. Tove Jansson żyła, ciągle ucząc się siebie jako twórcy. Książka Westin ukazuje wspaniały portret artysty pracującego, samoświadomego i ciągle rozwijającego własny talent.

3. Zima Muminków”: Muminek i Too-Tiki

W biografii nie mogło oczywiście zabraknąć paru słów o życiu uczuciowym malarki. Jak na artystkę przystało, było ono dosyć bujne. Tove miała wielu przyjaciół i kochała wiele osób, które po kolei portretowane były w jej dziełach. Oczywiście, nie zabrakło ich w najbardziej znanym dziecku Finki. Biografia Boel Westin rzuca zupełnie nowe światło na postać Too-Tiki, praktycznej, spokojnej osóbki kolegującej się z Muminkami. Już sama dedykacja biografii – „Dla Tooti” – przywodzi na myśl pyzatą kobietkę w pasiastym sweterku. Co więcej, udowadnia, jak duży wpływ miała owa Tooti na Tove, zarówno jej życie, jak i twórczość, skoro jej imię znalazło się na pierwszej stronie.

4. „Niebezpieczna Podróż”

Czytanie biografii Tove Jansson to ryzyko dla każdego fana „Muminków”. Małe trolle zazwyczaj kojarzone są z ciepłem i słodyczą dzieciństwa, a ich autorka – z jakąś czarodziejką z Doliny Muminków. Książka Boel Westin odczarowuje Tove z wyobrażenia jej jako sympatycznej, trochę eterycznej wróżki. Ukazuje postać z krwi i kości, pewną siebie, czasem bezczelną, bardzo pragmatyczną, zmagającą się z własnymi demonami i „zdradzającą” Muminki z tysiącami innych stylów i form sztuki. I dlatego to tak fascynująca, wciągająca lektura. Drugim powodem jest styl autorki, lekki, anegdotyczny, pozwalający zatracić się w historii życia Tove. Oczywiście, książka nie mogłaby istnieć bez reprodukcji obrazów, ilustracji, a także zdjęć i portretów przestawiających „mamę Muminków”, zrobionych na przestrzeni całego życia, rozpoczynając od szkicu główki niemowlęcia („Ale brzydka, że aż strach!”, s. 14). I do tego wszystkiego cudowna okładka z portretem Tove i Muminków oraz wyrazistymi, jakby niedbale rzuconymi na twardą oprawę literami. Nic, tylko czytać i zapominać o bożym świecie. Gorąco polecam!

Wszystkie tytuły poszczególnych części recenzji pochodzą od dzieł Tove Jansson.

 

Korekta: Maja Borawska

 

Autor: Boel Westinmama_muminków_qfant

Tytuł: Tove Jansson. Mama Muminków.

Data wydania: listopad 2012

Wydawnictwo: Marginesy

Pozostałe dane: Przekład: Bogumiła Ratajczak

ISBN: 978-83-933758-7-5

Loading Facebook Comments ...
Zostaw odpowiedź

Facebook

%d bloggers like this: